Zakup robota, wdrożenie ERP lub połączenie aplikacji z modelem AI może znacząco poprawić pracę firmy. Nie oznacza to automatycznie, że projekt obejmuje badania i rozwój. Różnica dotyczy charakteru problemu oraz sposobu dochodzenia do rozwiązania, a nie samej nowoczesności technologii.
Punktem wyjścia do oceny B+R jest konkretna niepewność naukowa lub technologiczna i plan jej systematycznego wyjaśnienia. „Nie wiemy, ile zajmie integracja” to inne pytanie niż „nie wiemy, czy określona metoda pozwoli wykryć wadę w tych warunkach”.
Czego dotyczy aktualny nabór SMART?
Według informacji PARP sprawdzonych 13 listopada 2026 r. nabór projektów B+R trwa od 29 października do 29 grudnia 2026 r. Jest skierowany do MŚP, a wymagana innowacja ma mieć co najmniej skalę krajową. Dokumenty i ewentualne zmiany znajdziesz na stronie Ścieżki SMART.
Wniosek powinien odpowiadać zasadom konkretnego konkursu. Nie przenoś automatycznie struktury wcześniejszych edycji. W szczególności odróżnij prowadzenie prac B+R od osobnego naboru dotyczącego wdrażania ich wyników. Szersze porównanie znajduje się w tekście Dig.IT czy Ścieżka SMART.
Wdrożenie znanej technologii a rozwiązywanie niepewności
Jeżeli zespół zna metodę, a główne zadania to konfiguracja, migracja i integracja, projekt ma charakter wdrożeniowy. Może być trudny i wartościowy, ale sama złożoność nie dowodzi B+R. Podobnie stworzenie nowej aplikacji dla jednej firmy nie przesądza o nowości rozwiązania w wymaganej skali.
W potencjalnym projekcie badawczym trzeba umieć wskazać granicę obecnej wiedzy. Jakie metody sprawdzono? Dlaczego nie osiągają wymaganego wyniku? Co trzeba opracować lub zbadać? Jak eksperyment wykaże, że nowa metoda działa lepiej w określonych warunkach?
| Pytanie | Odpowiedź opisująca wdrożenie | Odpowiedź wymagająca analizy B+R |
|---|---|---|
| Co jest problemem? | Brak połączenia znanych systemów | Nieznana metoda uzyskania wymaganej jakości |
| Na czym polega praca? | Konfiguracja i implementacja | Zaplanowane eksperymenty i ocena hipotez |
| Co może się nie udać? | Dostawca nie udostępni API | Hipoteza techniczna nie zostanie potwierdzona |
| Co jest wynikiem? | Działająca integracja | Zweryfikowana wiedza lub rozwiązanie |
Tabela jest narzędziem rozmowy technicznej. O formalnej kwalifikacji decydują dokumentacja i kryteria programu, a nie wybór jednej kolumny.
Pomocnym punktem odniesienia jest Podręcznik Frascati OECD. Wskazuje pięć łącznych cech działalności B+R: nowość, twórczy charakter, niepewność, systematyczność oraz możliwość przeniesienia lub odtworzenia wyników. To rama pojęciowa; warunki finansowania trzeba sprawdzić osobno w dokumentacji SMART.
Przykład hipotezy dla kontroli jakości
Rozważmy ilustracyjny przypadek detalu, którego wada bywa niewidoczna w pojedynczym ujęciu. Zespół chce sprawdzić, czy połączenie różnych pomiarów pozwoli zmniejszyć liczbę przeoczeń bez nadmiernego odrzucania dobrych sztuk. Wymaga to uzasadnienia, dlaczego dostępna metoda nie wystarcza.
Hipoteza musi mieć parametry i sposób weryfikacji. Ustal typy wad, warunki pomiaru, metodę bazową i granice akceptacji błędów. Konkretne wartości powinny wynikać z wymagań procesu oraz wcześniejszych prób. Nie dobieraj ich po zakończeniu testów tylko po to, aby wynik wyglądał korzystnie.
Osobno zaplanuj zbiór do opracowania rozwiązania i zbiór do oceny. Sprawdź różne partie, warunki oraz trudne przypadki. Powielone zdjęcia tego samego detalu w obu zbiorach mogą stworzyć mylący obraz skuteczności. Wynik powinien odpowiadać rzeczywistemu użyciu, nie tylko laboratoryjnej demonstracji.
Jak zapisać plan prac?
Każde zadanie powinno wskazywać problem, metodę, oczekiwany dowód i zależność od pozostałych prac. „Przygotowanie modelu AI” jest zbyt szerokie, by ocenić postęp. Lepszy opis wyjaśnia, jakie warianty zostaną porównane i na jakich danych.
Dla kamienia milowego ustal kryterium wyniku oraz decyzję w razie jego nieosiągnięcia. Projekt badawczy może ujawnić, że dana ścieżka nie działa. Plan powinien pokazywać, jak zespół wykorzysta tę informację, zamiast zakładać z góry powodzenie każdego eksperymentu.
Nie każda czynność projektu jest badaniem. Oddziel przygotowanie infrastruktury, rutynowe programowanie, testy techniczne i prace eksperymentalne. Pomaga to uczciwie opisać zakres, zasoby i budżet bez przypisywania etykiety B+R całej inwestycji.
Pytania do wewnętrznej oceny pomysłu
- Jaki problem nie jest rozwiązany dostępną metodą?
- Na jakich źródłach i próbach opiera się to stwierdzenie?
- Co ma być nowe i dla jakiego rynku lub procesu?
- Jaką hipotezę można sprawdzić eksperymentem?
- Jakie dane są potrzebne i kto ma prawo z nich korzystać?
- Jak odróżnimy sukces techniczny od demonstracji na wybranej próbce?
- Kto ma kompetencje do prowadzenia i dokumentowania prac?
- Jak wynik będzie później wykorzystany w działalności?
Jeżeli zespół nie potrafi odpowiedzieć na pierwsze pytania, zacznij od analizy wykonalności i stanu techniki. Być może istnieje gotowy produkt, który rozwiązuje problem taniej i szybciej. Wtedy projekt nadal może mieć sens jako wdrożenie.
Jak przygotować rozmowę z IT Hero?
Zbierz opis procesu, znane rozwiązania, wyniki prób i przykłady sytuacji, w których obecna metoda zawodzi. Porozmawiaj z IT Hero o problemie technicznym i wykonalności. Do planowania zasobów wykorzystaj też listę kosztów AI. Analiza techniczna pomaga uporządkować projekt, lecz nie stanowi gwarancji kwalifikacji B+R ani uzyskania finansowania.
